وبگردي متفاوت با افزونه‌ها

اپرا یک مرورگر وب و بسته نرم‌افزار اینترنت است که توسط شرکت نرم‌افزاری اپرا طراحی شده است. این مرورگر وظایف عادی مربوط به اینترنت از قبیل نمایش وبسایت‌ها٬ ارسال و دریافت ایمیل٬ مدیریت تماس‌ها٬ چت کردن روی IRC٬ دانلود فایل از طریق BitTorrent و مطالعه فید صفحات را انجام می‌دهد. اپرا برای کامپیوترهای شخصی و گوشی‌های موبایل به صورت رایگان در دسترس است.

اپرا روی هیچ یک از سیستم‌ عامل‌های دسکتاپ به صورت پیش‌فرض قرار ندارد. با این حال٬ محبوب‌ترین مرورگر موبایل جهان و در برخی از کشورها نظیر اکراین٬ محبوب‌ترین مرورگر دسکتاپ می‌باشد.

امکانات این مرورگر شامل مرور تب‌ها٬ بزرگ‌نمایی صفحات٬ تفسیر حرکات ماوس و یک برنامه داخلی مدیریت دانلود است. ویژگی‌های امنیتی آن هم شامل یک ابزار داخلی ضد فیشینگ و بدافزار٬ رمزگذاری قوی هنگام بازدید از وبسایت‌های امن و توانایی حذف آسان داده‌های خصوصی نظیر کوکی‌های HTTP می‌باشد.

بسیاری از امکاناتی که امروزه در مرورگرهای وب وجود دارد٬ نخستین بار توسط اپرا معرفی شدند.

اپرا روی سیستم عامل‌های مختلف کامپیوترهای شخصی از جمله ویندوز مایکروسافت٬ مکینتاش X٬ لینوکس و فری بی اس دی کار می‌کند. نسخه‌هایی از اپرا برای دستگاه‌هایی که از سیستم عامل‌های مااِمو (Maemo)٬ بلک‌ بری٬ سیمبین٬ ویندوز موبایل٬ آندروید و iOS استفاده می‌کنند و همچنین دستگاه‌های با قابلیت جاوا ME وجود دارد. حدودا ۱۲۰ میلیون گوشی موبایل به مرورگر اپرا مجهز شده‌اند. اپرا تنها مرورگر وب تجاری موجود برای کنسول‌های بازی نینتندو دی اس و وی (Wii) می‌باشد. در برخی از دستگاه‌های گیرنده دیجیتال تلویزیونی هم از اپرا استفاده شده است. همچنین شرکت ادوبی سیستم در بسته نرم‌افزاری ادوبی کریتیو خود از اپرا استفاده می‌کند.

تاریخچه

اپرا در سال ۱۹۹۴ به عنوان یک پروژه تحقیقاتی در تلنور (Telenor)٬ بزرگترین شرکت مخابراتی نروژ٬ کار خود را آغاز کرد. در سال ۱۹۹۵ ٬ این پٰروژه به یک شرکت مجزا به نام شرکت نرم‌افزاری اپرا ASA منتقل شد. اپرا نخستین بار در سال ۱۹۹۶ با نسخه ۲.۰ خود٬ که تنها روی ویندوز مایکروسافت کار می‌کرد٬ به صورت عمومی منتشر شد. در سال ۱۹۹۸ ٬ پروژه‌ای جهت انتقال اپرا به سکوهای گوشی‌های همراه آغاز شد تا این مرورگر بتواند بازار نوظهور گوشی‌های موبایل متصل به اینترنت را تصاحب کند. اپرا ۴.۰ در سال ۲۰۰۰ منتشر شد که شامل یک هسته چند سکویی جدید می‌شد. این هسته چند سکویی کار طراحی نسخه‌های مختلف اپرا برای سیستم عامل‌ها و سکوهای مختلف را تسهیل کرد.

تا آن زمان٬ اپرا تنها در دوره آزمایشی به صورت رایگان بود وکاربر مجبور بود پس از اتمام دوره آزمایشی٬ نرم‌افزار را خریداری کند. نسخه ۵.۰ (که در سال ۲۰۰۰ منتشر شد) نقطه پایانی بر این مسئله گذاشت. از آن پس٬ اپرا دارای تبلیغات شد و به کاربرانی که برای نرم‌افزار پولی نپرداخته بودند تبلیغ نشان می‌داد. نسخه‌های بعدی اپرا این امکان را به کاربر می‌داد که بین تبلیغات بنری و یا تبلیغات متنی هدفمند گوگل یکی را انتخاب کند. در نسخه ۸.۵ (که در سال ۲۰۰۵ منتشر شد) تبلیغات به طور کامل حذف شده و درآمدهای حاصله از گوگل (که طبق قرارداد٬ تبدیل به موتور جستجوی پیش‌فرض اپرا شد) به منبع مالی اصلی این مرورگر تبدیل شدند.

از جمله امکاناتی که به نسخه ۹.۱ (انتشار در سال ۲۰۰۶) اضافه شدند می‌توان به قابلیت حفاظت در برابر کلاهبرداری از طریق فن‌آوری ژئو تراست (GeoTrust)٬ که یک شرکت اعطاکننده گواهینامه دیجیتالی است٬ و فیش تنک (PhishTank)٬ که سازمانی است که وبسایت‌های فیشینگ را ردگیری می‌کند٬ اشاره کرد. در نسخه ۹.۵ که ژئو تراست جای خود را به نت کرافت (Netcraft) داد و محافظت در برابر بدافزارها از طریق هاوت سکیور (Haute Secure) به مرورگر اضافه شد٬ این امکانات توسعه و بهبود یافتند.

همچنین در سال ۲۰۰۶ ٬ نسخه‌هایی از اپرا برای کنسول بازی دی اس (DS) و وی (Wii ) شرکت نینتندو منتشر شد. نسخه وی مرورگر اپرا که کانال اینترنت نامیده می‌شد از زمان انتشار در ۱۲ آوریل ۲۰۰۷ تا ۳۰ ژوئن ۲۰۰۷ به صورت رایگان قابل دانلود بود. پس از آن تاریخ٬‌ کاربران وی برای دانلود آن مجبور به پرداخت ۵۰۰ امتیاز وی (حدود ۵ دلار آمریکا) شدند اما کانال اینترنت از تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۰۹ یک بار دیگر به صورت رایگان در دسترس قرار گرفت. به کاربرانی که پیش از این برای دانلود آن پول پرداخته بودند پیشنهاد شد که یکی از بازی‌های NES را که به همان قیمت عرضه می‌شد به صورت رایگان دریافت کنند. مرورگر نینتندو دی اس رایگان نیست و روی یک کارتریج بازی فیزیکی کنسول دی اس فروخته می‌شود. کنسول دستی DSi نیز یک کانال اینترنت دارد که می‌توان آن را به صورت رایگان از فروشگاه DSi دانلود کرد.

در نسخه ۱۰.۵۰ از موتور جاوا اسکریپت جدیدی به نام کاراکان (Carakan) استفاده شد. به گفته شرکت نرم‌افزاری اپرا٬ کارکان در ویندوز و در تست سان اسپایدر٬ هفت بار سریع‌تر از اپرا ۱۰.۱۰ با موتور فاتارک (Futhark) عمل می‌کند. پس از انتشار رسمی نسخه آزمایشی آن در دسامبر ۲۰۰۹ ٬ این ادعا کم و بیش به تأیید سایر منابع نیز رسید. در نسخه جدید این مرورگر٬ کتابخانه گرافیک برداری اپرا نیز معرفی شد که وِگا (Vega) نام داشته و وظیفه همه پردازش‌های مرورگر را بر دوش می‌کشد. به این ترتیب٬ کدهای پردازشی خاص هر سکو جای خود را به کدهای وگا می‌دهند و این موضوع موجب تسهیل شدن استقرار اپرا در سکوهای مختلف شده و به اجرای برخی امکانات پیشرفته CSS3 نظیر پس‌زمینه و مرز و همچنین به شتاب‌دهی سخت‌افزاری از طریق OpenGL و Direct3D کمک می‌کند.

اپرا ۱۰.۵۰ در ابتدا تنها برای ویندوز منتشر شد تا تیم توسعه‌دهندگان قادر باشند همزمان با برگه انتخاب مرورگر در اتحادیه اروپا٬ که به کاربران ویندوز در منطقه اقتصادی اروپا نشان داده می‌شود٬ مرورگر را منتشر کنند. برای مکینتاش نسخه ۱۰.۵۲ منتشر شد و پس از انتشار اپرا ۱۰.۶۰ بود که نسخه‌های ویندوز٬‌ مکینتاش٬ لینوکس و فری بی اس دی برای اولین بار پس از اپرا ۱۰.۱۰ با یکدیگر همزمان شدند.

اپرا ۱۱ در تاریخ ۱۶ دسامبر ۲۰۱۰ منتشر شد. این نسخه از افزونه‌ها پشتیبانی می‌کرد و دارای قابلیت قفل کردن تب‌ها٬ تفسیر بصری حرکت ماوس و تغییراتی در نوار آدرس بود. نوار آدرس جدید بخش‌هایی از URL نظیر پروتکل و query string را حذف می‌کند٬ اما می‌توان این قابلیت را خاموش کرد. اپرا ۱۱ در ۲۴ ساعت اولیه انتشار خود ۶.۷ میلیون بار دانلود شد.